Tüm dünya bekliyordu! İlk kez bir 'Kara delik' görüntülendi!

Dünyada bir ilk: Kara deliğin fotoğrafı ilk kez çekildi ve canlı yayında tüm dünya ile paylaşıldı. Harvard & Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden proje yöneticisi Sheperd S. Doeleman, "Bir karadeliğin ilk kez fotoğrafını çektik" açıklamasını yaptı. Kara deliğin ilk görüntüsü tüm dünyada heyecan yarattı. Fotoğraf paylaşım rekoru kırıyor.

Samanyolu Galaksisi’nin merkezinde bulunan kara delik hakkında araştırma yapan astronomlar, oluşturulacak ağ yardımı ile tarihin ilk kara delik fotoğrafının yayınlanacağını duyurmuştu. Bunun ardından yoğun bir çalışma gerçekleştiren uzmanlar, bu görüntüyü yakalamayı başardı. Avrupa Güney Gözlemevi (ESO) ALMA ve APEX Messier 87 gökadasındaki dev kara delik gözlemlerine katkı sağladı. Bu sayede ilk fotoğraf karesi yakalanmış oldu.

Bu fotoğrafın çekilmesi için sekiz yer konuşlu radyo teleskoptan oluşan ve uluslararası işbirliği ile geliştirilen gezegen ölçeğindeki Olay Ufku Teleskopu (EHT) karadelik gözlemleri için tasarlandı. Bugün dünya genelinde koordine edilen bir basın konferansı ile EHT araştırmacıları ilk kez bir süper-kütleli karadeliği ve gölgesini doğrudan gözlemeyi başardıklarını açıkladılar. Bu önemli bir gelişme çünkü yıllardır bu karenin yakalanması için çalışmalar sürdürülüyordu. 

40 Milyar kilometre genişliğinde

Gerçekleşen bu gelişme ise bugün altı farklı makale ile Astrophysical Journal Letters adlı derginin özel sayısında duyuruldu. Görüntüler yakın gökada kümesi Virgo’da bulunan büyük kütleli gökada Messier 87’nin merkezindeki karadeliği gözler önüne seriyor. Bir karadeliğin gölgesi kara deliğin kendi görüntüsüne en çok yaklaşabilen şey olarak adlandırılır. Yani kendisinden ışığın bile kaçamağı tamamen karanlık bir nesne bu. Kara deliğin sınırı ise EHT’nin adını aldığı olay ufku olarak adlandırılabilir. Karadelik meydana getirdiği gölgeden 2 buçuk kat daha küçüktür ve sadece 40 milyar km genişliğindedir. 

Bahsedilen kara deliğin ise  Yeryüzü’ne uzaklığı yaklaşık 55 milyon ışık-yılı olup kütlesi Güneş’in 6 buçuk milyar katıdır ki bu bizim algılarımızın dışında bir büyüklük olarak adlandırılır. 

EHT sayesinde ise birbirine bağlı olarak çalışan Dünya boyutlarındaki teleskoplar grubu yapay bir teleskop meydana getirmektedirler. Her ne kadar teleskoplar fiziksel olarak bağlı değilseler de, elde ettikleri verileri atomik saatlerle eş-zamanlı hale getirebilmektedirler. Bu sayede de gözlemlerini hassas bir şekilde zamanlarlar. 2017 yılındaki bu gözlemler küresel kampanya süresince 1.3 mm dalgaboyunda toplanmıştır. EHT’yi oluşturan bu teleskoplar ise o kadar yüksek oranda veri toplamışlardır ki günde yaklaşık 350 terabayta ulaşmıştır. Saklanan bu veriler birleştirilmiştir. İşbirliği ekibi tarafından birleştirilen bu veriler titizlikle bilgisayar ortamında geliştirilen araçlarla bir görüntüye dönüştürülmüştür.

Einstein’ın genel görelilik teorisinde tahmin edilen durumu yüz yıl sonra doğrulayan EHT, bilim insanlarına Evren’deki en sıradışı nesneleri yeni bir yöntemle araştırma fırsatı sunuyor.

"Kara deliğin fotoğrafını çektik"

Harvard & Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden proje yöneticisi Sheperd S. Doeleman ise “Bir kara deliğin ilk fotoğrafını çektik,” diyor ve devam ediyor, “Bu bilimsel olarak sıradışı bir çaba gerektiren 200’den fazla araştırmacıdan oluşan bir takım başarısıdır.” 

Devasa kütleye sahip kara delikler sıradışı kozmik nesneler olup, boyut olarak aşırı küçüktürler. Bu nesnelerin bulunduğu ortam, çevresini aşırı şekillerde etkilemektedir; uzayın bükülmesi ve çevredeki maddenin aşırı şekilde ısıtılması gibi. EHT Bilim Konseyi başkanı, Hollanda, Radboud Üniversitesi’nden Heino Falcke. “Kütleçekimsel eğrilik ve ışığın olay ufku tarafından yakalanması ile oluşan gölge, bu etkileyici nesnelerin doğası hakkında çok şeyi ortaya çıkarmakta olup, bu sayede M87’nin merkezindeki karadeliğin kütlesini ölçebilmemizi sağlamıştır.”diyor. 

Avrupalı tesisler ve fon kaynakları dünya çapındaki bu çaba için kritik rol oymamıştır, özellikle gelişmiş Avrupalı teleskoplar ve Avrupa Araştırma Konseyi’nden BlackHoleCam projesi için temin edilen 14 milyon Euro’luk bütçe olarak yayınladı. ESO, IRAM ve Max Planck Derneği’nin desteği yine kritik önemdedir. “Bu sonuç milimetre gökbilimindeki on yıllar süren Avrupalı deneyim üzerine inşa edilmiştir,” diye yorumluyor EHT Kurulu üyesi ve IRAM Direktörü Karl Schuster.

“Sadece bir nesil önce imkansız gibi görülen bir şeyi başardık,” diyor son olarak Doeleman. “Teknolojideki atılımlar, dünyanın en iyi radyo gözlemevleri arasındaki bağlantılar ve yenilikçi algoritmaların hepsi bir araya geldiğinde karadelikler ve olay ufku hakkında tamamen yeni bir pencere açıldı.”

Güncelleme Tarihi: 10 Nisan 2019, 16:38
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER